Σχετικά με την νέα εγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΑ για την ειδική αγωγή
Οι μαθητές με αναπηρία/ ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θυσιάζονται στο βωμό της πολεμικής οικονομίας με οδηγό τις οδηγίες ΟΟΣΑ/ ΕΕ για την ψευδεπίγραφη «πλήρη ένταξη»
Σε συνέχεια εγκυκλίων και μετά την ψήφιση του ν. 5244 (άρθρο 117 που αφορά στην ειδική εκπαίδευση), την 1η Οκτώβρη, το υπ. παιδείας με νέα εγκύκλιο (1/9/2025 αρ. πρωτ. 122194/ΓΔ4) προσπαθεί να επιβάλλει δομικού χαρακτήρα αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις στην ειδική αγωγή. Η εγκύκλιος προωθεί εντατικά την εφαρμογή του πρόσφατα ψηφισμένου νόμου, που επί της ουσίας υποβαθμίζει τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μέσω της ρευστοποίησης των δομών της ειδικής εκπαίδευσης, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για δραματική μείωση των προσλήψεων στην ειδική αγωγή και εκπαίδευση στη λογική του κόστους-οφέλους.
Αμέσως μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου που έγινε νόμος από την κυβέρνηση της ΝΔ, ασκήσαμε κριτική στην ουσία του. Συγκεκριμένα, με τη νέα εγκύκλιο, οι μέχρι σήμερα διακριτοί ρόλοι των εκπαιδευτικών των ΤΕ και της παράλληλης στήριξης (που απευθύνονται σε μαθητές με διαφορετικές ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες) ανατρέπονται: οι εκπαιδευτικοί των τμημάτων ένταξης και της παράλληλης στήριξης εναλλάσσουν ρόλους και καθήκοντα (ΟΛΟΙ ΓΙΑ ΟΛΑ) με βάση όχι τις διαγνωσμένες ανάγκες των μαθητών με αναπηρία/ ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αλλά με βάση τους αντιεπιστημονικούς «κόφτες» και όλα αυτά με την υποκριτική επίκληση της «συμπερίληψης». Όπως ορίζεται, «Μαθητές/τριες που διαθέτουν αξιολογική έκθεση από το ΚΕΔΑΣΥ για παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση δύνανται κατά περίπτωση να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικό ΕΑΕ του τμήματος ένταξης. Ομοίως και μαθητές/τριες που διαθέτουν αξιολογική έκθεση από το ΚΕΔΑΣΥ για τμήμα ένταξης, δύνανται κατά περίπτωση να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικό ΕΑΕ παράλληλης στήριξης».
Μέχρι τώρα στα Τ.Ε. φοιτούσαν μαθητές που –κυρίως- αντιμετώπιζαν μαθησιακές δυσκολίες σε συγκεκριμένα βασικά μαθήματα (γλώσσα – μαθηματικά), τα οποία τους δυσκόλευαν στο να παρακολουθήσουν το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης. Οι μαθητές αυτοί παρακολουθούσαν κάποιες ώρες την εβδομάδα εξατομικευμένα μαθήματα σε ξεχωριστό χώρο, προκειμένου να αναπληρώσουν τα μαθησιακά κενά. Ο διακριτός χώρος του Τμήματος Ένταξης επιλεγόταν επειδή ήταν (και είναι) αδύνατο την ώρα της διδασκαλίας, πχ ενός γλωσσικού αντικειμένου, να γίνονται 2 διδασκαλίες ταυτόχρονα μέσα σε μια τάξη, από 2 εκπαιδευτικούς ταυτόχρονα. Στο ΤΕ ο εκπαιδευτικός ανίχνευε τις ελλείψεις που είχε ο μαθητής, συνέτασσε Εξατομικευμένο Πρόγραμμα παρέμβασης (ΕΠΕ), δημιουργούσε τμήματα μαθητών με παρόμοιες μαθησιακές ελλείψεις (συχνά με μαθητές διαφορετικών τάξεων) και προσπαθούσε να καταστήσει τους μαθητές ικανούς να παρακολουθήσουν ανεμπόδιστα το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης, χωρίς δηλαδή υποστήριξη επιπλέον εκπαιδευτικού.
Αντίστοιχα, η Παράλληλη Στήριξη (ΠΣ) θεσμοθετήθηκε ουσιαστικά με τον Νόμο 3699/2008, όπου οι μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούσαν «να φοιτούν σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου…. Η παράλληλη στήριξη παρέχεται σε μαθητές που μπορούν με κατάλληλη ατομική υποστήριξη να παρακολουθήσουν το αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της τάξης…».
Κι ενώ η υποστήριξη από τον εκπαιδευτικό της Παράλληλης Στήριξης θα έπρεπε να υλοποιείται με αναβαθμισμένους όρους, μόνιμο προσωπικό, σταθερό εξατομικευμένο πρόγραμμα, παιδαγωγικό και επιστημονικό περιεχόμενο παρέμβασης, αντί να προχωρήσουν σε στοχευμένα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση, δρομολογούν τη δραματική μείωση των προσλήψεων ειδικών εκπαιδευτικών, αφήνοντας παντελώς ακάλυπτους τους μαθητές.
Τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία/ ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θυσιάζονται στον βωμό της πολεμικής οικονομίας. Τα πάνω από 30 δισ. ευρώ που θα δοθούν για πολεμικές δαπάνες τα επόμενα χρόνια, περικόπτονται από τη δημόσια υγεία και παιδεία, που στενάζουν κάτω από το βάρος της χρόνιας υποχρηματοδότησης. Την ίδια στιγμή αποτελεί κοινό μυστικό ότι τα ΕΣΠΑ λήγουν το 2027. Από την άλλη, τα αυστηρά όρια του Συμφώνου σταθερότητας της ΕΕ επιβάλλουν «δημοσιονομικές περικοπές» σε Υγεία, Παιδεία, μισθούς και συντάξεις.
Αν και το Υπουργείο Παιδείας επαναλαμβάνει στην εγκύκλιο πεισματικά ότι επιδιώκει την ένταξη και συμπερίληψη, μια και μόνο παράμετρος μαρτυρά το απόλυτα υποκριτικό «ενδιαφέρον» του: Πουθενά δεν αναφέρεται η μείωση του αριθμού των μαθητών στις τάξεις, που αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα εφαρμογής προγραμμάτων εκπαίδευσης που μπορούν επί της ουσίας να στηρίξουν τους μαθητές. Η γενίκευση, την τρέχουσα σχολική χρονιά, της αναλογίας 1/25 (χρόνια απαίτηση άλλωστε του ΟΟΣΑ) σε όλες τις τάξεις των σχολείων της χώρας, αναλογία που αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα «παραγωγής» μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες, δείχνει ότι η κατάσταση στις σχολικές τάξεις θα επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, τα μέλη ΕΕΠ των ΣΔΕΥ που μοιράζονται σε 5 (!) σχολικές μονάδες είναι αδύνατον να υποστηρίξουν τις ανάγκες τόσο μεγάλου αριθμού μαθητών και γονέων, καθιστώντας το έργο τους υπο-έργο, από τη μια μεριά εξουθενωτικό και από την άλλη αναποτελεσματικό.
Τέλος, οι νέες αρμοδιότητες και καθήκοντα που «παραχωρούνται» στον διευθυντή/ντρια και προϊστάμενο/νη κάθε σχολείου, αλλά και στους συλλόγους διδασκόντων (τώρα θυμήθηκαν τον Σύλλογο Διδασκόντων) οδηγούν στην «αυτονομία» της σχολικής μονάδας, που θα καλείται να λύνει τα προβλήματα που το κράτος δημιουργεί (υποχρηματοδότηση, τεράστια κενά εκπαιδευτικού προσωπικού από την αρχή ως το τέλος της χρονιάς). Για παράδειγμα, κάθε φορά που ένας γονέας θα διαμαρτύρεται για την ελλιπή (ή ανύπαρκτη) υποστήριξη του παιδιού του στο πρωινό ή στο ολοήμερο πρόγραμμα, η απάντηση θα είναι «δε φταίει το Υπουργείο, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου φταίνε, που δεν διαχειρίζονται καλά τα πράγματα».
Δε θα κουραστούμε να επαναλαμβάνουμε ότι το πρόβλημα της πραγματικής ένταξης των μαθητών με αναπηρίες/ ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν είναι «χωροταξικό», όπως συχνά τίθεται. Δηλαδή «ένταξη» είναι ό,τι γίνεται μέσα στην τάξη ή στο Γενικό Σχολείο και ό,τι γίνεται στα Τμήματα Ένταξης και Ειδικά Σχολεία είναι «γκετοποίηση». Η σχολική ένταξη – συμπερίληψη είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη παιδαγωγική διαδικασία που πραγματοποιείται στον κατάλληλο για το παιδί χώρο, με το κατάλληλα επιστημονικά καταρτισμένο προσωπικό, με το κατάλληλο επιστημονικό πρόγραμμα που ανταποκρίνεται στις εκπαιδευτικές/ κοινωνικές/ συναισθηματικές ανάγκες του κάθε παιδιού, προετοιμάζοντάς το για την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗ ΖΩΗ.
Γι’ αυτό τον σκοπό δίνουμε όλες μας τις δυνάμεις, διεκδικώντας αυτό που είναι αναγκαίο και δικαιούται το παιδί με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία.
Δηλώνουμε για μία ακόμη φορά ότι οι εκπαιδευτικοί θα συνεχίζουμε να υπερασπιζόμαστε τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών μας. Δε θα επιτρέψουμε τη ρευστοποίηση των δομών ειδικής εκπαίδευσης, την περαιτέρω εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης.
Απαιτούμε:
- Την απόσυρση της εγκυκλίου ΤΩΡΑ.
- Γενναία κρατική χρηματοδότηση στο ύψος των αναγκών για την Παιδεία.
- Κάλυψη ΤΩΡΑ όλων των κενών με μόνιμους διορισμούς στη γενική και ειδική αγωγή.
279. ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΎΚΛΙΟ ΤΟΥ ΥΠΑΙΘΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ