Μια συνέντευξη του Κώστα Μπουγιούκου* στον Σελιδοδείκτη
4/10/2026
Οι κινητοποιήσεις των μαθητών/τριών το τελευταία διάστημα στη Γαλλία έχουν πάρει μεγάλη έκταση και βλέπουμε εκατοντάδες σχολεία να συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις. Πώς ξεκίνησαν; Ποια ήταν η αφορμή για αυτό; Πόσα σχολεία συμμετέχουν;
Ξεκίνησαν λίγο μετά την αρχή της χρονιάς με αφορμή τις πολλαπλές ελλείψεις και την εγκατάλειψη διαφόρων σχολείων του Παρισιού και άλλων μεγάλων πόλεων της Γαλλίας. Τα δύο σχολεία στα οποία ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις ήταν το Saint-Exupery στο Monteuil και το Paul Eluard στο Saint-Denis στα μέσα Σεπτέμβρη. Τα δύο σχολεία στην περιοχή του Παρισιού αντιμετώπιζαν ελλείψεις σε καθηγητές που έφταναν το 50% και αδυνατούσαν να βγάλουν το εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα, ενώ αντιμετώπιζαν χρόνια προβλήματα με τις υποδομές (βιβλιοθήκες, θέρμανση ακόμα μέχρι και διαρροές σε τάξεις). Οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν πολύ γρήγορα μιας και πολλές άλλες σχολικές μονάδες έχουν παρόμοια ή και χειρότερα προβλήματα σχεδόν σε όλη τη χώρα. Τη στιγμή που μιλάμε και την εβδομάδα που μας πέρασε, πάνω από 1200-1300 σχολεία έχουν προχωρήσει σε κάποιου είδους κινητοποίηση, μπλοκάρισμα (blocus) ονομάζεται η μορφή αυτή αγώνα στην Γαλλία. Αυτό που συμβαίνει είναι οι μαθητές δίνουν ραντεβού έξω από τα σχολεία τους, να μην μπαίνουν μέσα σε αυτά, να συγκεντρώνονται έξω και να φωνάζουν συνθήματα πανό πλακάτ κοκ (στη Γαλλία δεν υπάρχει η μορφή κατάληψης κατά την οποία μένουν τα παιδιά μέσα στο σχολείο για όλο το εικοσιτετράωρο).
Ποιο είναι το περιεχόμενο των κινητοποιήσεων και τα αιτήματα των μαθητών/τριών; Είναι σωστό να πούμε ότι οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έγιναν στη γαλλική εκπαίδευση το 2018 και 2019 (Parcoursup κλπ) και ότι ακολούθησε με αφορμή την πανδημία πυροδοτούν αυτό το κίνημα;
Τα αιτήματα των μαθητών ξεκίνησαν από τα απλά καθημερινά, θέσεις αναπληρωτών καθηγητών, επικουρικό προσωπικό (εστίαση, βιβλιοθήκες, ιατρική και ψυχολογική κάλυψη στα σχολεία) και υποδομές (θέρμανση και κτιριακές) που μόνο “απλά” δεν είναι μιας και συνδέονται με τους προϋπολογισμούς λιτότητας της δεκαετίας Μακρόν. Στην πορεία τα αίτηματα περιλαμβάνουν και τις ευρύτερες απορρυθμίσεις των τελευταίων χρόνων με κορυφή το Parcoursup (σύστημα επιλογής και στην πράξη αποκλεισμού χιλιάδων μαθητών από την τριτοβάθμια εκπαίδευση που αντικατάστησε τη σχεδόν ελεύθερη πρόσβαση που είχαν τα γαλλικά πανεπιστήμια) αλλά και τις σχεδιαζόμενες επιπλέον απορρυθμίσεις της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με επιβολές διδάκτρων, από φέτος σε φοιτητές εκτός ΕΕ αλλά στο βάθος για όλους. Οι μαθητές βλέπουν μπροστά τους όλο το σύστημα αποκλεισμού και εργαλειοποίησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, είτε άμεσα (Parcoursup) είτε έμμεσα μέσα από τα δίδακτρα, την απαξίωση της πανεπιστημιακής φοίτησης και των πτυχίων, την ταξικότητα των πανεπιστημιακών σχολών που έχει δρομολογηθεί από τα 10 χρόνια μακρονισμού. Ζητάν πλέον και την κατάργηση του Parcoursup και την κατάργηση των διδάκτρων. Και αυτά ήταν τα αιτήματα που οδήγησαν στο κλείσιμο της πλειοψηφίας πια των λυκείων της χώρας ακόμα και αυτών που δεν αντιμετώπιζαν τις σοβαρές ελλείψεις που πυροδότησαν το κίνημα.
Η γενικότερη πολιτική και κοινωνική κατάσταση πώς επηρεάζει τις κινητοποιήσεις;
Οι κινητοποιήσεις των μαθητών είναι αναμφίβολα πολύ στενά συνδεδεμένες με τη γενικότερη πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση στη Γαλλία. Οι εργαζόμενοι και τα μικρομεσαία στρώματα έχουν υποστεί πιέσεις στα εισοδήματα και την κοινωνική τους κατάσταση που είναι ιστορικά πρωτοφανή για τη Γαλλία. Το κόστος ζωής έχει εκτιναχθεί, χαρακτηριστικά η εξέγερση του 2018 των “κίτρινων γιλέκων” πυροδοτήθηκε για μια αύξηση στα καύσιμα των 10-15 λεπτών τη στιγμή που τους τελευταίους 12 μήνες τα καύσιμα αγγίζουν αυξήσεις του ενός ευρώ. Οι σχεδιασμοί για τα δίδακτρα επίσης επηρεάζουν πολύ. Αλλά οι μαθητές μπορούν πολύ καλά να κατανοήσουν ότι η κατάσταση της γαλλικής οικονομίας, όπως τους παρουσιάζεται, ελλείμματα, χρέος, περικοπές κοκ. είναι κάτι πλασματικό μιας και την ίδια στιγμή βλέπουν και γνωρίζουν τις τεράστιες αυξήσεις στην πολεμική προετοιμασία (διπλασιασμός του προϋπολογισμού του υπ. άμυνας τα 3 τελευταία χρόνια) αλλά και τις απευθείας φοροαπαλλαγές επιδοτήσεις στις μεγάλες εταιρίες και τους δισεκατομμυριούχους της Γαλλίας. Μια έρευνα από την ομάδα του γνωστού οικονομολόγου Thomas Picketty έχει υπολογίσει την αναδιανομή σχεδόν 1.5 τρισεκατομμυρίου ευρώ από τις μεσαίες και κατώτερες τάξεις προς τη μύτη της κορυφής της πυραμίδας των δισεκατομμυριούχων της Γαλλίας. Το κεφάλαιο και η αστική τάξη μέσα στην προεδρία Μακρόν έχει κερδίσει τον ταξικό πόλεμο όπως ποτέ άλλοτε μεταπολεμικά στην Γαλλία. Οι μαθητές και οι φοιτητές σαν τα πιο ευαίσθητα κομμάτια κάθε κοινωνίας τα αισθάνονται όλα αυτά, ακόμα και αν δεν μπορούν να τα εκφράσουν με τους καταλληλότερους όρους, τα καταλαβαίνουν κανονικά και αυτοί είναι οι παράγοντες που τους έχουν βγάλει στους δρόμους.
Βλέπουμε ότι το κράτος αντιμετωπίζει με βίαιη καταστολή τις κινητοποιήσεις. Πες μας για αυτό.
Η αντιμετώπιση των κινητοποιήσεων των μαθητών από το κράτος μόνο με χαρακτηριστικά πολέμου μπορεί να παρομοιαστεί, όλος αυτός ο ταξικός πόλεμος της προεδρίας Μακρόν και του κεφαλαίου δεν θα μπορούσε να πετύχει χωρίς την απολυταρχικοποίηση της θεσμικής βίας. Μόλις πρόσφατα, στις αρχές Σεπτέμβρη και μόλις πριν τις κινητοποιήσεις, πέρασε νόμος που ουσιαστικά λύνει τα χέρια κάθε οργάνου της τάξης να χρησιμοποιεί πυροβόλα όπλα χωρίς καμιά λογοδοσία. Δεν θα υπάρχει κανένας αυτεπάγγελτος έλεγχος και τα θύματα θα πρέπει από μόνα τους τους να συλλέγουν τα στοιχεία και να κινούν τις διαδικασίες δίωξης. Όλα αυτά στη χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό θυμάτων από όπλα αστυνομικών στην Ευρώπη. Αυτή η τελευταία εκτροπή ήταν ένας ακόμα παράγοντας κατά τη γνώμη μου που έβγαλε την Γαλλική νεολαία των λυκείων και των πανεπιστημίων στους δρόμους.
Η αστυνομία λοιπόν, με ακόμα πιο λυμένα τα χέρια της νομικά, έχει κυριολεκτικά εξαπολύσει πόλεμο, επιτίθεται με δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου λάμψης και πλαστικές σφαίρες απέναντι σε μαθητές, παιδιά 15-18 χρόνων που απλά μαζεύονται έξω από τα σχολεία τους και φωνάζουν για τα προβλήματα της ζωής τους. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι εικόνες με διαφόρων μορφών επεισόδια που έχουν κυκλοφορήσει είναι είτε από προβοκατόρικες πράξεις αστυνομικών με πολιτικά που έχουν εντοπιστεί και καταγραφτεί καθαρά ως τέτοιες, είτε από μη προσδιορισμένα άτομα που σε έναν ελάχιστο αριθμό έχουν προκαλέσει περιορισμένες καταστροφές. Μιλάμε για 1500 σχεδόν μονάδες όπου υπάρχουν μαθητικές κινητοποιήσεις και οι εικόνες που έχουν κυκλοφορήσει σε υπέρμετρο βαθμό μετριούνται με τα δάχτυλα του ενός χεριού. Οι μαθητές και οι φοιτητές, μέσω των οργανώσεων τους τα έχουν καταγγείλει όλα αυτά και το μόνο που προσπαθούν είναι να προφυλάξουν την υγεία και την ασφάλεια τους απέναντι στις επιθέσεις της αστυνομίας.
Ποια είναι η στάση των φοιτητών, των καθηγητών στα σχολεία και των υπόλοιπων εργαζομένων στη Γαλλία απέναντι στους μαθητές;
Η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών, των καθηγητών αλλά ακόμα και των ίδιων των διευθυντών/τριών σε πάρα πολλές περιπτώσεις, είναι έξω από τα σχολεία μαζί με τους μαθητές στον δρόμο. Στα πανεπιστήμια οι κινητοποιήσεις συγχρονίστηκαν σχεδόν αυτόματα με τα λύκεια, όχι μόνο σαν κινήσεις συμπαράστασης και αλληλεγγύης αλλά και αυτοτελώς με φοιτητικά αιτήματα για τα δίδακτρα, την ενσωμάτωση επιπλέον ταξικών κριτηρίων για τις μεταπτυχιακές σπουδές στην Γαλλία, την εκτόπιση πολλών φοιτητών από τρίτες χώρες εκτός του συστήματος στέγασης και πολλά άλλα ανάλογα με το ίδρυμα. Είχαμε μπλοκαρίσματα σε πάνω από 30 ιδρύματα την προηγούμενη εβδομάδα και ήδη σήμερα είναι κλειστό ξανά και το πανεπιστήμιο που εργάζομαι το Paris Cité. Η γενικότερη στάση της κοινωνίας είναι διχαστική, όπως συμβαίνει στις κινητοποίησεις κάθε ριζοσπαστικού κινήματος. Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται και αύριο που θα είναι μια ιστορική ημέρα για το νεολαιίστικο και εργατικό κίνημα στην Γαλλία.
Ποια βλέπεις να είναι η συνέχεια; Θα υπάρχει συνέχεια και κλιμάκωση των κινητοποιήσεων;
Σε συνέχεια από την προηγούμενη ερώτηση, ναι η κλιμάκωση έχει πλέον ιστορικά χαρακτηριστικά. Όπως έγραψα η αυριανή ημέρα (Τρίτη 06/10/2026) είναι μια ιστορική ημέρα για το εργατικό και το νεολαιίστικο κίνημα της Γαλλίας μιας και έχουν προκηρυχθεί απεργίες και διαδηλώσεις από τα 3 εκ μέλη των τεσσάρων συνδικάτων της Γαλλίας. Κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά για πρώτη φορά στα πλαίσια της αλληλεγγύης και συμπαράστασης των μαθητικών κινητοποιήσεων αλλά και διεκδίκησης ευρύτερων εργατικών αιτημάτων. Δεν έχει ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο μεταπολεμικά, το εργατικό κίνημα δηλαδή να ακολουθεί το μαθητικό. Η κλιμάκωση ήταν αναμενόμενη αλλά και σχεδόν είχε ανακοινωθεί μετά την τελευταία γενική απεργία στο δημόσιο της Τρίτης 29 Σεπτέμβρη στην οποία συμμετείχαν και κάποια από τα μπλοκαρισμένα λύκεια. Οι απαντήσεις της κυβέρνησης κυμάνθηκαν από εντελώς γελοίες (ανακοινώθηκε η επιβολή διδάκτρων σε διάφορους μεταλυκειακούς κύκλους στον καινούργιο προϋπολογισμό, εν μέσω 1300 μπλοκαρισμένων λυκείων και αποσύρθηκε το ίδιο βράδυ) έως ανύπαρκτες. Στη συνάντηση με τους εκπροσώπους των ενώσεων μαθητών ο υπουργός Παιδείας δεν ανακοίνωσε απολύτως τίποτα, το παραμικρό έστω ανακουφιστικό μέτρο. Αύριο λοιπόν, οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα περιμένουν τους μαθητές από όλα τα λύκεια της Γαλλίας και από όλα τα πανεπιστήμια. Πατώντας πάνω στο εκρηκτικό μείγμα που έχουν φέρει η δεκαετία της προεδρίας Μακρόν, η οποία με την τεράστια κλοπή των λαϊκών εισοδημάτων έχει εκτοξεύσει τα ελλείμματα και εκτινάξει το κόστος ζωής, οι εργαζόμενοι και η νεολαία της Γαλλίας ετοιμάζονται να δώσουν μια μεγάλη μάχη για να κερδίσουν τη ζωή και το μέλλον τους.
Η 6η Οκτώβρη μια ιστορική μέρα για τη Γαλλία- μαθητές, εργαζόμενοι όλοι στον δρόμο
* Ο Κώστας Μπουγιούκος είναι επίκουρος καθηγητής Université Paris Cité.