ΑΝΟΙΓΕΙ ΞΑΝΑ Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΑΝΟΙΓΕΙ ΞΑΝΑ Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

MΕ ΦΟΝΤΟ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΕΣ

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Οι αντιδραστικές ανατροπές που συμβαίνουν στο Νηπιαγωγείο, δεν είναι απομονωμένες από τις ανατροπές στις υπόλοιπες βαθμίδες της εκπαίδευσης και συνδέονται άμεσα με τις γενικότερες αντιδραστικές ανατροπές που επιβάλλονται σε ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό.

Οι μεγάλες ανατροπές που έχουν συντελεστεί και εξακολουθούν να συντελούνται υπέρ του κεφαλαίου, που μέρα τη μέρα εξαφανίζουν κοινωνικά δικαιώματα και κατακτήσεις δεκαετιών, που κερδήθηκαν με αγώνες και αίμα, επιβάλλουν και τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις στην εκπαίδευση, η οποία αποτελεί έναν ισχυρό ιδεολογικό μηχανισμό στα χέρια του αστικού κράτους. Γιατί είναι δεδομένο ότι για το αστικό κράτος το σχολειό είναι χώρος όπου αναπαράγεται ο ιεραρχικός καταμερισμός της εργασίας, οι εκμεταλλευτικές δηλαδή σχέσεις που ισχύουν στην παραγωγή. Είναι ο χώρος όπου αναπαράγεται η κυρίαρχη αστική ιδεολογία και επομένως αποτελεί όπλο στα χέρια του για τη διαιώνιση της κυριαρχίας του. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να το αφήσει έξω από τους αντιδραστικούς του σχεδιασμούς. Γι αυτό το λόγο δεν θέλησε και ποτέ να κάνει το σχολείο “όργανο διάπλασης της ανθρώπινης προσωπικότητας”. Αντίθετα την ισοπεδώνει. Δίνει στον άνθρωπο μόνο τα εφόδια που μεθαύριο θα τον καθηλώνουν ως εργαζόμενο στο ατέλειωτο μαρτύριο της μονοτονίας της δουλειάς. Γνώσεις λειψές, κατακερματισμένες, αναχρονιστικές, φθηνές για το κράτος, που αποχτιούνται γρήγορα, αλλά και χάνονται γρήγορα. Διαμορφώνει ανθρώπους μερικής δεξιότητας που αναπόφευκτα υποτάσσονται στη βουλιμία του κεφαλαίου. Οι όποιες παραχωρήσεις του αστικού κράτους έχουν γίνει μέχρι σήμερα, κάτω από την πίεση του λαϊκού κινήματος, δεν αλλοιώνουν και ούτε μπορούν να αλλοιώσουν το χαρακτήρα του σχολείου στον καπιταλισμό, που είναι να διαπαιδαγωγεί τους νεολαίους από τα μικράτα τους στο πνεύμα της πλήρους υποταγής στις απαιτήσεις του κεφαλαίου. Να βγάζει μαζικά τον εργαζόμενο της μερικής ή των μερικών δεξιοτήτων, που η εργασία του απογυμνώνεται από κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο. Να βγάζει το απαραίτητο στελεχικό δυναμικό για να επανδρώσει τους μηχανισμούς της αστικής τάξης, τόσο στην οικονομική βάση όσο και στο εποικοδόμημα.

Το γεγονός, βέβαια, ότι δεν μπορεί να αλλάξει ο χαρακτήρας του σχολείου στον καπιταλισμό δεν οδηγεί στην απαξίωση των επιμέρους και καθημερινών διεκδικήσεων. Γιατί είναι αυτές που μας προστατεύουν από το φυσικό και ηθικό εκφυλισμό, γιατί οι όποιες κατακτήσεις, βελτιώνουν τη θέση απ’την οποία δίνουμε τη μάχη. Δεν πρέπει όμως να μας δημιουργούνται αυταπάτες για τα όρια της πάλης μας αυτής.

Σήμερα, λοιπόν, το ευρωπαϊκό κεφάλαιο επιβάλλει το σχολείο να γίνει πιο “αποτελεσματικό”, πιο “αποδοτικό”, που μεθερμηνευόμενο σημαίνει να γίνει πιο χρηστικό, πιο ευέλικτο, πιο φθηνό και πιο…πειθαναγκασμένο. Γι’ αυτό και το κράτος έχει θεσμοθετήσει ένα πλέγμα νόμων και αποφάσεων στην κατεύθυνση να εξασφαλίσει την πειθάρχηση μαθητών και εκπαιδευτικών.

Μέσα σ’ αυτόν τον ορυμαγδό των αντιδραστικών αλλαγών που συμβαίνουν σε όλη τη εκπαίδευση και συνδέονται με το νέο κατηγοριοποιημένο σχολείο της αγοράς και της ημιμάθειας, θα πρέπει να δούμε και το ό,τι συμβαίνει και στο Νηπ/γείο με την επιβολή των νέων Α.Π. που εντατικοποιούν τη γνώση που παρέχεται στις ηλικίες αυτές, που παραγεμίζουν τα αναλυτικά προγράμματα με γνώσεις και δεξιότητες που έχουν περισσότερη αναφορά στις γνώσεις του Δημοτικού.

ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΣΥΝΙΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Για να αντιληφθούμε το γεγονός ότι το Νηπιαγωγείο συνιστά εκπαίδευση πρέπει να διαλύσουμε τη θολούρα που έχει δημιουργηθεί γύρω απ’ το ρόλο και τους σκοπούς του, πρέπει να δούμε τις γενεσιουργές αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτήν τη σύγχυση ρόλων και σκοπών αυτού του πολύπαθου θεσμού. Τούτες οι αιτίες είναι οι εξής:

-1. Κατ’ αρχήν, από το 1895 που το Νηπιαγωγείο θεσμοθετήθηκε ως μέρος του εκπαιδευτικού συστήματος μέχρι το 2006 που καθιερώθηκε η κουτσουρεμένη υποχρεωτικότητα του ενός έτους, κάτω από την πίεση της μεγάλης απεργίας του 2006, (ο τότε πρωθυπουργός Καραμανλής έταξε τη μονοετή υποχρεωτική φοίτηση στο Νηπιαγωγείο, κάτι το οποίο αναίρεσε στη συνέχεια με σειρά μέτρων, για να αρπαχτεί από αυτό η συνδικαλιστική γραφειοκρατία και να κηρύξει τη λήξη του αγώνα) υπήρχε άρνηση στην καθιέρωση της 2/χρονης υποχρεωτικότητας.

-2. Η ασάφεια του ν.1566/85 (αρ.3 παρ.2 και 9β) και η εμπλοκή πλήθους φορέων, που αποτελούν τυπικές ή άτυπες μορφές νηπιαγωγείων χωρίς εκπαιδευτικές αρχές και προγράμματα, όπως και η εμπλοκή του ρόλου των νηπιαγωγών με το ρόλο άλλων ειδικοτήτων, που ασχολούνται κυρίως στους παιδικούς σταθμούς.

-3. Οι νόμοι της αποκέντρωσης 2218 και 2240.

-4. Η μουλωχτή υπουργική απόφαση του υπουργείου Παιδείας (ΥΑ 35085/ΣΤ1 27-3-09 ΦΕΚ683/14-4-09), που μετέτρεψε τους βρεφονηπιακούς σταθμούς του υπουργείου Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε νηπιαγωγεία.

-5. Το άρθρο 32 του νόμου για τα Ολοκληρωμένα Προγράμματα Δια Βίου Μάθησης, τη γνωστή ως “ντροπολογία”, που έδινε το δικαίωμα σε Δήμους και ιδιώτες να λειτουργούν νηπιακά τμήματα στους παιδικούς σταθμούς τους.

-6. Η μέχρι σήμερα σκόπιμη άρνηση της ΔΟΕ να υποστηρίξει το αίτημα της βάσης των νηπιαγωγών για νομοθετική κατοχύρωση του διδακτικού τους ωραρίου, στο πλαίσιο αυτού που ισχύει στην πρωτοβάθμια, ως πρώτο βήμα άμυνας απέναντι στη συνεχή αύξησή του από το υπουργείο Παιδείας και στην προοπτική ενοποίησης του ωραρίου όλων των εκπαιδευτικών Α/θμιας και Β/θμιας. Και λέμε σκόπιμη άρνηση, γιατί στο πίσω μέρος του μυαλού τους έχουν τη μετατροπή του νηπιαγωγείου σε παιδικό σταθμό. Και αυτό μη σας φαίνεται παράξενο. Αρκεί να δείτε ότι αυτοί ήταν οι πρωτεργάτες του Ολοήμερου παιδοφυλακτήριου με τις γνωστές συνέπειες, ενώ και παλιότερα, αλλά και στην 81η Γ.Σ. του κλάδου το καλοκαίρι, βάζουν θέμα για “δίχρονη υποχρεωτική προσχολική αγωγή”, που “σε συνδυασμό με την αναβάθμιση του κοινωνικού ρόλου του νηπιαγωγείου, θα μπορέσει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, αποφασιστικά το οξύτατο και δισεπίλυτο πρόβλημα των εργαζόμενων γονέων..”. Και αυτό όταν μάλιστα γνωρίζουν ότι ο ν.2525/97 άρθρ.3 παρ.2, ορίζει ότι το Ολοήμερο Νηπιαγωγείο λειτουργεί “τουλάχιστον 8 ώρες ημερησίως”, ενώ το ωράριο των νηπιαγωγών παραμένει έρμαιο στις εκάστοτε ορέξεις του υπουργείου που κάθε τόσο και το αυξάνει.

Όλα τούτα είναι προφάσεις εν αμαρτίες. Είναι οι προφάσεις αυτών που δε θέλουν νομοθετικά κατοχυρωμένο διδακτικό ωράριο των νηπιαγωγών, γιατί βρίσκονται από την πλευρά του συστήματος, θεωρώντας δεδομένο ότι στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, των μηδενικών διορισμών και της καταστρατήγησης των εργασιακών σχέσεων, “αναβάθμιση του κοινωνικού ρόλου του νηπιαγωγείου δε γίνεται χωρίς την επιμήκυνση του διδακτικού ωραρίου των νηπιαγωγών.

Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι το αίτημα της νομοθετικής κατοχύρωσης του διδακτικού ωραρίου των νηπιαγωγών, όπως διατυπώνεται παραπάνω, πολεμήθηκε και από την ΕΣΑΚ-ΔΕΕ, που χρησιμοποίησε το ίδιο επιχείρημα με τον τότε πρόεδρο της ΔΟΕ Δ. Μπράτη. Η ΕΣΑΚ-ΔΕΕ εμφανίζεται ως άκρως επαναστατική, ζητώντας το διδακτικό ωράριο των νηπιαγωγών να εξισωθεί απευθείας με αυτό των καθηγητών..!! Επιλέγει δηλαδή μια “αριστερή” τακτική για να στρίψει τελικά δεξιά, αφού στη φάση που βρισκόμαστε η εξίσωση του ωραρίου των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας με αυτό της δευτεροβάθμιας απαιτεί σκληρό αγώνα ολόκληρου του κλάδου των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας. Έπειτα, είναι φανερό ότι η νομοθετική κατοχύρωση του διδακτικού ωραρίου των νηπιαγωγών καταρχήν στο πλαίσιο αυτού που ισχύει στην πρωτοβάθμια, δεν έρχεται σε αντίθεση με το γενικότερο αίτημα του συνόλου των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας, ούτε το υπονομεύει.

Η στάση αυτή της ΕΣΑΚ-ΔΕΕ δεν είναι τυχαία. Έχει να κάνει και με τη γνωστή πρότασή τους για τα λεγόμενα “παιδικά κέντρα” (προπομπό του ολοήμερου σχολείου, που τώρα δήθεν αναθεματίζουν), για τα οποία θα μιλήσουμε παρακάτω.

Όλα, λοιπόν, όσα αναφέραμε παραπάνω, όπως ήταν φυσικό δημιούργησαν ένα θολό τοπίο γύρω από το ρόλο και τους σκοπούς του νηπιαγωγείου, γι΄αυτό και είναι βασικό να έχουμε όσο γίνεται πιο ξεκάθαρες θέσεις, παρά τις δυσκολίες που παρουσιάζει η φιλοσοφική-επιστημονική προσέγγιση των όρων της αγωγής-διαπαιδαγώγησης-παιδείας-εκπαίδευσης-μόρφωσης, και έχοντας πάντα κατά νου ότι ζούμε και αναπνέουμε μέσα σε ένα συγκεκριμένο πολιτικο-κοινωνικό σύστημα, όπου οι έννοιες των όρων αυτών είναι σχετικές, αφού στις συνθήκες του συστήματος που ζούμε κανένα σχολείο δεν προσφέρει ολόπλευρη μόρφωση και δεν διαπαιδαγωγεί ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΛΟΙΠΟΝ

-“Εκπαίδευση”. Είναι δεδομένο ότι εκπαίδευση είναι η ανάπτυξη των σωματικών, διανοητικών και ηθικών δυνάμεων του παιδιού. Είναι η διαδικασία της μετάδοσης και αφομοίωσης των γνώσεων, των μεθόδων και των συνηθειών, που αποτελούν το βασικό μέσο προετοιμασίας για τη ζωή και την άσκηση της κοινωνικής εργασίας. Η εκπαίδευση εξυπηρετεί τους κάθε φορά κοινωνικούς σκοπούς της αγωγής και της μόρφωσης. Τι άνθρωπο θέλει να μορφώσει και διαπαιδαγωγήσει το συγκεκριμένο κοινωνικό σύστημα. Από τεχνικής πλευράς, με τη διαδικασία της εκπαίδευσης αποκτώνται συγκεκριμένες γνώσεις, δεξιότητες, ικανότητες και αξίες. Γίνεται με βάση συγκεκριμένες μεθόδους σε ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα, με συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους και είναι οριοθετημένη χρονικά.

-“Αγωγή” αντίθετα, είναι μια ευρύτερη έννοια. Ο όρος της αγωγής χρησιμοποιείται για να δηλώσει συχνά την Παιδαγωγική Πράξη, άλλοτε το αποτέλεσμα και άλλοτε την ποιότητα του ανθρώπου. Γενικά όμως αποτελεί τη σκόπιμη και συστηματική διαμόρφωση της προσωπικότητας με σκοπούμενες αξίες και συμπεριφορές, που έχουν σαν στόχο την ενεργητική συμμετοχή σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνίας, στη δημόσια, οικονομική και πολιτιστική ζωή. Για όλες τις ανάγκες του κοινωνικού συστήματος. Και, βεβαίως, η αγωγή εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της δραστηριότητας όλων των μηχανισμών και δομών μιας κοινωνίας. Ασκείται απ’ την οικογένεια, τα εκπαιδευτικά και άλλα κοινωνικά ιδρύματα και τελικά την κοινωνία ως σύνολο, αναπαράγοντας τις κοινωνικές σχέσεις που κυριαρχούν σ’ αυτήν, ξεκινώντας από τον τρόπο παραγωγής. Διαφοροποιείται όχι μόνο από τον ένα κοινωνικο-οικονομικό σχηματισμό στον άλλο, αλλά και μέσα στη συγκεκριμένη κοινωνία, σύμφωνα με την ταξική θέση του ανθρώπου μέσα σ’ αυτήν.

Είναι αυτονόητο, αφού η αγωγή έχει πλατύτερη κοινωνική σημασία, να είναι καθοριστική και για το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και της μόρφωσης, η οποία είναι αποτέλεσμα άλλοτε της αυτομόρφωσης, άλλοτε της άτυπης διαδικασίας της αγωγής και άλλοτε του θεσμοθετημένου εκπαιδευτικού συστήματος. Οπωσδήποτε η εκπαίδευση δεν ταυτίζεται με τη μόρφωση, συμβάλλει όμως σημαντικά σ’ αυτήν. Το ίδιο ισχύει και για την αγωγή, που αν και παρουσιάζεται με τη μορφή μιας αντίθετης κίνησης, εξωτερικής ως προς την προσωπική προσπάθεια, και ασκείται σε κάποια κατεύθυνση και με κάποιο σκοπό επάνω στο “άτομο”, ώστε να συγκροτεί και να αξιοποιεί τις εμπειρίες του με έναν καθορισμένο τρόπο, συντελείται και αυτή σε σημαντικό βαθμό μέσα στην εκπαίδευση και το αποτέλεσμά της μπορεί να είναι η μόρφωση.

Με βάση αυτά τα δεδομένα γίνεται σαφές ότι το Νηπιαγωγείο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας, στο πλαίσιο των ευρύτερων στόχων της Α/θμιας εκπαίδευσης. Είναι σχολείο στο οποίο πρωτίστως παρέχεται εκπαίδευση, δηλαδή με συστηματικό τρόπο βοηθά στην ανάπτυξη των σωματικών, διανοητικών και ηθικών δυνάμεων του παιδιού. Μεταδίδει γνώσεις και δεξιότητες και με μεθοδικό τρόπο βοηθά στην αφομοίωσή τους. Δευτερευόντως δε, διαμορφώνει προσωπικότητες με αξίες και συμπεριφορές όπως άλλωστε κάθε σχολείο αλλά και κάθε κοινωνικός σχηματισμός. Και, βέβαια, μεταδίδει γνώσεις, αξίες και συμπεριφορές που απαιτεί ο καπιταλισμός και χρησιμοποιεί παιδαγωγικές μεθόδους της αστικής παιδαγωγικής. Είναι λοιπόν σχολείο, μόνο που λόγω μιας κάποιας ευελιξίας που υπάρχει στο σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματός του (πράγμα, άλλωστε, αναπόφευκτο αφού αναφερόμαστε στην εκπαίδευση παιδιών ηλικίας 4-6 χρόνων, όπου το παιδί έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με οργανωμένη και δομημένη εκπαιδευτική διαδικασία) προκαλείται σύγχυση και δίνεται καμιά φορά η αίσθηση ότι είναι κάτι διαφορετικό απ’ το άλλο σχολείο. Είναι όμως σχολείο και αυτή η ελευθεριότητα του προγράμματος δεν μπορεί να αναιρεί τον εκπαιδευτικό του ρόλο.

Και βέβαια σαν σχολείο κουβαλά και αυτό όλα τα βαρίδια της Α/θμιας. Και στο νηπιαγωγείο έχουμε περιορισμούς. Υπάρχει συγκεκριμένη ύλη, που το περιεχόμενό της σε όλους τους τομείς καθορίζεται από το υπουργείο Παιδείας, σύμφωνα με τη γενικότερη θεώρηση της εκπαίδευσης και της αγωγής. Έχουμε ελάχιστες δυνατότητες να κάνουμε πράγματα έξω απ’ αυτά που υπαγορεύει το πρόγραμμα. Και εδώ, έχουμε να αντιμετωπίσουμε σκόρπιες, κατακερματισμένες πολλές φορές πληροφορίες, που συνυπάρχουν με ιδεοληψίες και ιστορικές αναλήθειες. Και εδώ χρησιμοποιούνται ως μέθοδος αναμόρφωσης της ύλης και του περιεχομένου τα λεγόμενα “καινοτόμα” προγράμματα, που στο όνομα της ολιστικής προσέγγισης της γνώσης, κατατεμαχίζουν το γνωστικό αντικείμενο, ενώ υλοποιούνται από λίγους για λίγους. Και εδώ βρίσκει έδαφος ο δασκαλοκεντρισμός, ο αυταρχισμός και η διάκριση μεταξύ των μικρών παιδιών. Και εδώ υπάρχει ο έλεγχος από το σχολικό σύμβουλο και τους προϊσταμένους. Και εδώ είναι γελοίο να ισχυριζόμαστε ότι υπάρχουν ίσες ευκαιρίες, επειδή δεν υπάρχουν εξετάσεις και βαθμολογία, αφού οι ευκαιρίες, τα εφόδια και τα χαρακτηριστικά των παιδιών καθορίζονται όχι μόνο απ’ το σχολείο αλλά σε μέγιστο βαθμό από την κοινωνική τάξη στην οποία ανήκει η οικογένεια από την οποία προέρχονται. Και φυσικά, οι δυνατότητες παρέμβασης των νηπιαγωγών είναι πολύ περιορισμένες και δε μπορούν ως άτομα, όσο και αν το θέλουν, να κάνουν ξαφνικά το νηπιαγωγείο παράδεισο.

Θα μας κατηγορήσουν, λόγω αυτής της θέσης μας, ότι είμαστε υποστηρικτές της “σχολειοποίησης”. Κατ’ αρχήν, ο όρος είναι πολύ γενικός και δεν μπορεί να ξεμπερδέψει κανείς μαζί του με μια μονοκοντυλιά. Αν με τον όρο αυτό εννοείται η δίχρονη υποχρεωτικότητα, αν εννοείται ο ενιαίος σχεδιασμός των αναλυτικών προγραμμάτων και η δωρεάν διανομή εκπαιδευτικού–παιδαγωγικού υλικού, σαφώς και είμαστε υπέρ. Αν όμως εννοείται η διεκπεραίωση σώνει και καλά της ύλης, το παραγέμισμα το αναλυτικού προγράμματος με όλο και περισσότερες γνώσεις που έχουν αναφορά κυρίως στο Δημοτικό, η εντατικοποίηση, η αξιολόγηση, η συστηματική γραφή και ανάγνωση και η μετατροπή του νηπιακού τμήματος σε “κλασική” αίθουσα διδασκαλίας, απ’ όπου έχει εξοβελιστεί η ελεύθερη έκφραση των παιδιών και κάθε έννοια παιγνιώδους και ευχάριστης προσέγγισης της γνώσης, τότε βεβαίως και είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι.

Το να αρνούμαστε, όμως, όλα αυτά και να απαιτούμε:

-το πρόγραμμα και η διδασκαλία ορισμένων δεξιοτήτων να προσαρμόζεται στις ικανότητες και ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού και όχι το αντίθετο. Το να στεκόμαστε σαφώς αντίθετοι σε κάθε προσπάθεια να αλλάξει ο χαρακτήρας του νηπιαγωγείου στην κατεύθυνση να υποκαταστήσει την Α’ Δημοτικού.

- το νηπιαγωγείο να είναι χώρος όπου η ικανοποίηση των κοινωνικών-αισθητικών, κινητικών και ψυχικών αναγκών αυτής της ηλικίας να υπερτερούν των επιδόσεων ή οι εκπαιδευτικοί στόχοι να υπηρετούν την ευχάριστη διαμονή του παιδιού στο νηπιαγωγείο. ‘Η οι δραστηριότητες της καλλιτεχνικής και δραματικής αυτοέκφρασης να καταλαμβάνουν το χώρο που τους αντιστοιχεί στον προγραμματισμό δραστηριοτήτων, και άλλα πολλά…

δεν πρέπει να σημαίνει ότι αμφισβητούμε τον εκπαιδευτικό του ρόλο. Γιατί σε αντίθετη περίπτωση το μόνο που θα κάνουμε είναι να το ρίχνουμε βορά στους Δήμους, όπου αποκλειστική και κύρια υποχρέωση είναι η προσφορά ασφαλούς διαμονής, φροντίδας και μέριμνας του παιδιού.

Εξάλλου, είναι τραγικό λάθος να εξυψώνεται ο κοινωνικός ρόλος του νηπιαγωγείου και να του αποδίδεται μόνο ρόλος αγωγής. Και μάλιστα να θεωρείται αυτό ικανό να προσφέρει “ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση”, με ταυτόχρονη υποβάθμιση του ρόλου της οικογένειας. Είναι σαν να εθελοτυφλούμε. Γιατί η αγωγή προσδιορίζεται μέσω των συγκεκριμένων κοινωνικών σχέσεων μέσα στις οποίες ζούμε, οι οποίες είναι σχέσεις εκμετάλλευσης και ανταγωνισμού. Επομένως, η παρέμβαση που μπορεί να γίνει μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, απ’ όσους οραματίζονται κάτι καλύτερο, είναι ελάχιστη.

Μετά απ’ όλα όσα αναφέραμε, η προβολή του αιτήματος της 2/χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης έχει να κάνει, με το ότι το νηπιαγωγείο είναι σχολείο, υπό την έννοια που περιγράψαμε και ανήκει στην Α/θμια εκπαίδευση. Έχει να κάνει με το ότι, αφού βοηθά σημαντικά το παιδί να παρακολουθήσει στη συνέχεια τις πιο πολύπλοκες και πλατύτερες γνώσεις του Δημοτικού, είναι απαραίτητο να το παρακολουθήσουν όλα τα παιδιά ηλικίας 4-6 ετών. Μπορούμε επίσης, κρατώντας αποστάσεις από το περιεχόμενο της εκπαίδευσης στο νηπιαγωγείο, να απαιτήσουμε τον ενιαίο σχεδιασμό των αναλυτικών προγραμμάτων για όλες τις βαθμίδες της εκπαιδευτικής διαδικασίας (14χρονος σχεδιασμός), αρχής γενομένης από το νηπιαγωγείο, ώστε να υπάρχει -όσο είναι δυνατόν αυτό να εξασφαλιστεί- μια συνέχεια, ένα ομαλό πέρασμα. Γιατί, όποιες κι αν είναι οι γνώσεις που προσφέρει το σχολείο στον καπιταλισμό, μόνο χασούρα έχει η εργαζόμενη κοινωνία αν δεν τις πάρει και μόνο κέρδος έχουν οι αφεντάδες, αν γίνει αυτό.

ΕΠΟΜΕΝΩΣ

Η σαφής τοποθέτηση του νηπιαγωγείου στον κορμό της εκπαίδευσης καθορίζει και τα χρονικά όρια της παραμονής του παιδιού σ’ αυτό. Μπορεί, δηλαδή, η εκπαιδευτική διαδικασία, που απευθύνεται σ’ αυτή την ηλικία των 4-6 ετών, να διαρκεί παραπάνω χρόνο απ’ αυτόν που ισχύει σήμερα (εννοούμε στο κλασικό νηπιαγωγείο); Νομίζουμε όχι. Σε κάθε περίπτωση η παραμονή του παιδιού στο νηπιαγωγείο, πέραν του σημερινού ωραρίου (8:15 – 12:15), παραπέμπει σε φύλαξη και γενικά σε απασχόληση και πάντως όχι σε εκπαίδευση. Αυτό καταδεικνύει και το υποβαθμισμένο, από άποψης εκπαίδευσης, απογευματινό ωράριο σων “ολοήμερων”.

Η επιμήκυνση του ωραρίου παραμονής των παιδιών στο νηπιαγωγείο έχει βρει ολόθερμους υποστηρικτές ανάμεσα σ΄αυτούς που πασχίζουν να λανσαριστούν ως υπερασπιστές των συμφερόντων των εργαζόμενων γονέων. Από πού και ως πού, όμως, η κατάργηση του συνεχούς ωραρίου, οι εργασιακές σχέσεις–λάστιχο, η διακεκομμένη εργασία με αναμονή από το τηλέφωνο, αποτελούν συμφέρον του εργαζόμενου γονιού; Και μόνο το γεγονός ότι τα “ολοήμερα” Νηπιαγωγεία και Δημοτικά σηματοδοτούσαν την προσαρμογή του σχολείου στις αγριανθρωπικές διαθέσεις της αγοράς και του κεφαλαίου, έπρεπε να κάνει τους πάντες να ταχθούν εναντίον τους. Ακούσατε έπειτα απ’ όλους αυτούς τους “υπερασπιστές” των εργαζόμενων, να γίνεται λόγος πουθενά για τις ανάγκες των παιδιών;

Δηλαδή ανάγκη του παιδιού αυτής της ηλικίας στον καπιταλισμό, είναι να βομβαρδίζεται καθημερινά επί 7ωρο ή 8ωρο από ένα σωρό πληροφορίες και ιδεολογήματα, να καναλιζάρεται από πάνω όλη η μικρή του ζωή και να καθορίζονται αυστηρά οι συμπεριφορές του, στο όνομα μάλιστα (άκουσον-άκουσον) της “επιστημονικής επίβλεψης των παιδαγωγών και όχι της παραμονής στο σπίτι κάτω από αμφίβολης αξίας διαπαιδαγωγητική επίδραση”; Όταν ισχυρίζεσαι κάτι τέτοιο δεν είναι σαν να αποδέχεσαι ότι υπάρχει “καθαρή” επιστήμη και ότι το σχολείο είναι κάτι διαφορετικό από την κοινωνία, ότι δεν είναι εικόνα της και της μοιάζει;

Δεν έχουμε χρέος ως εκπαιδευτικοί, και μάλιστα ως ταξικοί εκπαιδευτικοί, να πούμε την αλήθεια στους εργαζόμενους γονείς, να έχουμε σαν αφετηρία της σκέψης μας τις ανάγκες του παιδιού; Δεν έχουμε καθήκον να μιλήσουμε για τα φαινόμενα ιδρυματισμού, για τις “αντικοινωνικές” και “παραβατικές” συμπεριφορές που μπορεί να γεννήσει ο μακροχρόνιος εγκλεισμός σε ένα χώρο -το σχολείο συγκεκριμένα- για το οποίο μάλιστα αποφαινόμαστε ότι είναι φυλακή-παιδοφυλακτήριο;

Μήπως διανθίζοντας το αίτημα για “Ολοήμερο Σχολείο” με διάφορες φιοριτούρες (για να είμαστε πιο εντάξει με τη “λαϊκή μας συνείδηση”), περί βοηθητικού προσωπικού, τραπεζοκόμων, ψυχολόγων και δε συμμαζεύεται, απαλλασσόμαστε από τούτο το καθήκον, απ’ την υποχρέωση να πούμε την αλήθεια;

Όλα αυτά, βέβαια, αποκτούν άλλη διάσταση αν αναλογιστούμε ότι ζούμε σε μια εποχή άγριας περικοπής των “κοινωνικών δαπανών”. Και η πρόταση για το “ολοήμερο”, σαν απαίτηση τάχα του κινήματος, λειτούργησε ως άλλοθι των κυβερνήσεων για τα ολοήμερα παιδοφυλακτήρια.

Συνοψίζοντας μπορούμε να διατυπώσουμε τους άξονες διεκδίκησης για το Νηπ/γείο στον καπιταλισμό:

- 2χρονη υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση (για όλα τα παιδιά ηλικίας 4-6). Δημόσια και Δωρεάν, προσφερόμενη μόνο από τα δημόσια νηπιαγωγεία του υπουργείου Παιδείας.

- Ενιαία δεκατετράχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση .

- Ενιαίος σχεδιασμός αναλυτικών προγραμμάτων.

- Όχι στην εντατικοποίηση του προγράμματος του Νηπιαγωγείου και τη μετατροπή του σε Α’ τάξη του Δημοτικού.

- Όχι στην ακύρωση του ν. 3518/2006 με οποιαδήποτε μορφή. ΟΧΙ στη λειτουργία Νηπιαγωγείων στους ιδιωτικούς και δημοτικούς παιδικούς σταθμούς, ακόμα κι αν είναι υπεύθυνο το υπουργείο Παιδείας.

- Κατάργηση των νόμων της ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 2218 και 2240/94 .

- Άμεση μεταφορά όλων των θέσεων Νηπιαγωγών, όπου αυτές εργάζονται, στο υπουργείο Παιδείας, ως ελάχιστη ένδειξη ταξικής αλληλεγγύης και φραγμού στην καταστρατήγηση των εργασιακών τους δικαιωμάτων.

- Νομοθετική κατοχύρωση του διδακτικού ωραρίου των Νηπιαγωγών, στο πλαίσιο καταρχήν της Α/θμιας και στην προοπτική εξίσωσής του με αυτό της Β/θμιας.

- Όχι στην καταστρατήγηση του ωραρίου των Νηπιαγωγών. Καμιά επέκταση του ωραρίου πέραν των 8:15’ π.μ-12:15’ μ.μ για τα κλασικά και 8:00 π.μ- 15:45’μ.μ. για τα “ολοήμερα”.

- Όχι στο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο. Μόνο πραγματικό λαϊκό αίτημα η μείωση του ωραρίου των εργαζόμενων γονιών.

- Ίδρυση νέων νηπιαγωγείων, ώστε να καλυφθούν όλες οι ανάγκες για τη φοίτηση νηπίων-προνηπίων. Ενιαίος κτιριακός σχεδιασμός Δημοτικών –Νηπιαγωγείων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους.

- Όχι στις συγχωνεύσεις-καρταργήσεις σχολείων.

- Μαζικοί διορισμοί Νηπιαγωγών, με βάση τις πραγματικές ανάγκες και το χρόνο λήψης του πτυχίου. Κατάργηση του διαγωνισμού της ντροπής (ΑΣΕΠ).

- Μείωση του αριθμού των νηπίων 1/15 ανά τάξη.

- Αύξηση των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού για την Παιδεία στο 15%.

- Άμεση εξασφάλιση της κατάλληλης υποδομής σε εποπτικό-παιδαγωγικό και υλικοτεχνικό επίπεδο, με αποκλειστική δαπάνη του κράτους. Καμιά “συμμετοχή” των γονιών ή των ιδιωτών με οποιαδήποτε μορφή.

- Καμιά αξιολόγηση, κατηγοριοποίηση σχολείων-μαθητών-εκπαιδευτικών.

- Κατάργηση του νέου μισθολόγιου-βαθμολόγιου. Καμιά σύνδεση βαθμού-μισθού. Ακώλυτη μισθολογική, βαθμολογική εξέλιξη. Καμιά αξιολόγηση. Μισθοί που να επιτρέπουν στους εργαζόμενους να ζουν αξιοπρεπώς μόνον από αυτούς.

- Κατάργηση όλων των αντιασφαλιστικών νόμων.

ΠΟΣΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ “ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ”;

Η πρόταση αυτή έχει παρελθόν και όπως φαίνεται θα έχει και μέλλον, γι’ αυτό θα πρέπει να την ξαναθυμηθούμε.

Παλιοί ένθερμοι υποστηρικτές αυτού του θεσμού, που υπήρξε και ο προπομπός του “ολοήμερου σχολείου” ήταν η ΕΣΑΚ-ΔΕΕ. Τις επανέφερε πιο αναλυτικά με αφορμή τη συζήτηση στην 74η Γ.Σ. της ΔΟΕ. Εξ ου και αποκαλύφθηκε όλο το μέγεθος της σύγχυσης, των αντιδραστικών τους επιλογών και τελικά της ενσωμάτωσής τους στο σύστημα.

Είχαν κυκλοφορήσει μάλιστα και μια μπροσούρα τον Μάη του 2005 με τίτλο: “ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗΣ (Π.Κ.) ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΟΡΘΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ”. Ο σάλος και οι αντιδράσεις που ξεσήκωσαν στους κόλπους των νηπιαγωγών οι προτάσεις τους και το περιεχόμενο αυτής της μπροσούρας, τους ανάγκασε να την αποσύρουν και έκτοτε είναι πολύ προσεκτικοί όλοι. Όχι φυσικά διότι έχουν αλλάξει θέσεις, γιατί ποτέ δεν απολογήθηκαν γι’ αυτές. Απλώς οι του ΠΑΜΕ σήμερα τις επαναφέρουν καλυμμένα. Π.χ. : 2/χρονη υποχρεωτική προσχολική αγωγή για όλα τα παιδιά, αφήνοντας επί τούτου απ’ έξω την οριοθέτηση της ηλικίας. Επίσης μένουν ακλόνητοι στη θέση τους για το ρόλο και το σκοπό του νηπιαγωγείου, όσον αφορά τον προσδιορισμό του αντικειμένου του και το περιεχόμενο της λειτουργίας του.

Στην μπροσούρα αυτή, κάνοντας μια προσπάθεια συγκερασμού των επιλογών και καταστάσεων που ίσχυαν στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες εδώ και πάνω από μισό αιώνα και του σύγχρονου “Ολοήμερου Σχολείου”, η ΕΣΑΚ-ΔΕΕ παρουσίασε μια πλατφόρμα – πρόταση γεμάτη συγχύσεις, αλλά και αντιδραστικές στο διά ταύτα ερμηνείες και επιλογές.

Ακoλουθώντας το κείμενο τούτο, βήμα-βήμα, έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

1. Καταρχήν, δεν μπορεί κανείς να κάνει μηχανιστικές μεταφορές, πρώτον γιατί πρόκειται για διαφορετικά κοινωνικά συστήματα (αναφερόμαστε στις σοσιαλιστικές χώρες πριν την παλινόρθωση του καπιταλισμού και στον καπιταλισμό) και επομένως για διαφορετικά σχολεία που υπηρετούν αυτά τα συστήματα. Δεύτερον, γιατί ήταν άλλες οι ανάγκες που είχαν ν’ αντιμετωπίσουν τότε αυτές οι χώρες (ανάγκες επιβίωσης των πλατιών λαϊκών μαζών, συνθήκες βαθιάς αγραμματοσύνης και αμάθειας του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού, συνθήκες εξαθλίωσης). Τρίτον, γιατί ακόμα και στις συνθήκες του καπιταλισμού υπάρχει εξέλιξη της κοινωνίας, όσον αφορά τις γνώσεις με τις οποίες αυτή έρχεται στο σχολείο, και όσον αφορά στα χαρακτηριστικά της νεολαίας. Τέταρτον, γιατί σήμερα τουλάχιστον, διανύουμε μια από τις χειρότερες περιόδους του καπιταλισμού (και επιστροφή δεν υπάρχει , αν δεν υπάρξει μαζικό διεκδικητικό, ανατρεπτικό κίνημα), όπου οι εργασιακές σχέσεις έχουν καταντήσει χάρβαλο και το “κοινωνικό κράτος” απλή καρικατούρα. Είναι, λοιπόν, ζήτημα ανάγκης για τον καπιταλισμό, να προσαρμόσει το σχολείο σε τούτες τις ανάγκες της αγοράς, καθιστώντας το όλο και πιο φθηνό και ευέλικτο. Το “Ολοήμερο Σχολείο” είναι η πιο φθηνή λύση για το σύστημα, που μπορεί να βρει έναν συμφέροντα τρόπο ν’ απασχολεί τα παιδιά -και επομένως να “λύνει τα χέρια”- των σύγχρονων δούλων του.

2. Το κείμενο της ΕΣΑΚ-ΔΕΕ δημιουργεί σύγχυση για το κοινωνικό σύστημα στο οποίο αναφέρεται και το ρόλο του σχολείου μέσα σ’ αυτό. Η αναφορά στην αναγκαιότητα για “διευρυμένο διαπαιδαγωγητικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων”, στην “διαπαιδαγωγητική καλλιέργεια”, όπως και οι αναφορές στην “ολοκληρωμένη διαπαιδαγωγητική εργασία”, όταν μιλά για το ενιαίο 12χρονο σχολείο, χωρίς καθορισμό του κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα γίνονται αυτά, επιτείνουν τη σύγχυση και δικαιολογημένα μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι προσδοκούν (προφανώς με τη γενικότερη ενίσχυση του “Κ”ΚΕ, στην κοινωνία και την κοινοβουλευτική αντιπροσώπευση) να φτιάξουν σχολεία – σοσιαλιστικές νησίδες μέσα στον καπιταλισμό.

3. Η συνεχώς επαναλαμβανόμενη αναφορά και μόνο στον διαπαιδαγωγητικό ρόλο του νηπιαγωγείου, παραβλέποντας συστηματικά να αναφέρουν τον όρο “εκπαίδευση”, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι θεωρούν το νηπιαγωγείο κάτι σαν παιδικό σταθμό ή ότι αυτό διαχέεται μέσα στα “Παιδικά Κέντρα”. Βαδίζοντας στο ίδιο μοτίβο, δεν υπάρχει πουθενά αναφορά στο ρόλο του/της νηπιαγωγού ως εκπαιδευτικού (στη συγκεκριμένη ηλικία που αυτός ο ρόλος πραγματώνεται και στο τι ακριβώς δουλειά ο/η νηπιαγωγός κάνει).

4. Προτείνεται η συγκέντρωση στο “Παιδικό Κέντρο” όλων των παιδιών από τη βρεφική σχεδόν ηλικία (2 μέχρι και 6 χρονών). Το επιχείρημα είναι ότι είναι καλύτερη η “επιστημονική επίβλεψη από παιδαγωγούς, παρά η παραμονή στο σπίτι κάτω από αμφίβολης αξίας διαπαιδαγωγητική επίδραση”. Στο σημείο αυτό παραπέμπουμε τους αναγνώστες σε όλα αυτά που προαναφέραμε για το ρόλο του σχολείου στον καπιταλισμό, το τι σημαίνει “διαπαιδαγώγηση” και ότι τελικά αυτή διεισδύει στα κύτταρα του ανθρώπου απ’ όλους τους πόρους της καπιταλιστικής κοινωνίας (εντός και εκτός σχολείου).

5. Πουθενά δε γίνεται η παραμικρή νύξη για τις “ανάγκες των παιδιών”. Προέχουν οι “ανάγκες των γονιών” και μάλιστα στις συνθήκες της “ελληνικής κοινωνίας σήμερα”. Κοντολογίς, προέχουν οι ανάγκες των “απασχολήσιμων”, των ανθρώπων της μαύρης εργασίας, των σύγχρονων δούλων, που είναι πάνω απ’ όλα ανάγκες του συστήματος. Η άποψη αυτή, εκτός των άλλων, αμφισβητεί, παραβλέπει την αναγκαιότητα να συμμετέχουμε κι εμείς ως εκπαιδευτικοί (και μάλιστα “ταξικοί” τρομάρα μας!) στο μπλοκάρισμα της συνείδησης αυτών των ηθικά και φυσικά εξαθλιωμένων εργαζόμενων με μαχητικό, διεκδικητικό πνεύμα.

6. Τα παιδιά, προτείνεται, να παραμένουν υποχρεωτικά στο “Παιδικό Κέντρο” από 5 μέχρι 7 ώρες, για να υποστούν την “ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση”. Κάτι τέτοιο πιπιλούν σαν καραμέλα και οι εμπνευστές του “Ολοήμερου”.

7. Προτείνεται η “κατανομή των παιδιών σε γκρούπες, κατά τις συνθήκες πνευματικής ανάπτυξης των νηπίων” και όχι σύμφωνα με την ηλικία τους. Τούτο είναι σαφής κατηγοριοποίηση των παιδιών. Αν τραβήξουμε αυτή τη λογική λιγάκι παραπάνω, π.χ. ας πούμε στο Δημοτικό, θα πάμε σε χωρισμό μαθητών ανάλογα με την “απόδοσή” τους, δηλαδή σε τμήματα “άριστων”, “μέτριων”, “κακών”.

8. Προτείνεται η υποχρεωτική ταυτόχρονη παραμονή και των δυο νηπιαγωγών, στα “Ολοήμερα Νηπιαγωγεία” για όλες τις ώρες, για “ένα χρονικό διάστημα”, που δεν διευκρινίζεται πόσο θα είναι, ώστε να εξασφαλίζεται η συνεργασία και η ταυτότητα αναφοράς στο πρόσωπο του/της νηπιαγωγού. Πάμε δηλαδή σε παράταση του διδακτικού ωραρίου του/της νηπιαγωγού.

9. Προτείνεται η ύπαρξη “βοηθών νηπιαγωγού”, που θα ετοιμάζουν καθ’ υπόδειξή του/της όλο το υλικό της διδασκαλίας της επόμενης μέρας, Οι “βοηθοί” αυτοί θα είναι φοιτητές των Παιδαγωγικών Τμημάτων, που θα κάνουν έτσι την πρακτική τους άσκηση και θα λαμβάνουν “κάποια αμοιβή”! Η ΕΣΑΚ-ΔΕΕ δε διστάζει να χρησιμοποιήσει κατ’ αναλογία το επιχείρημα της πρακτικής άσκησης των σπουδαστών των ΤΕΙ. Δηλαδή αποδέχεται την ύπαρξη τσάμπα εργατικού δυναμικού για τις κεφαλαιοκρατικές επιχειρήσεις, αφού είναι γνωστό ότι οι σπουδαστές των ΤΕΙ παίρνουν μόνο ένα συμβολικό βοήθημα, ενώ δουλεύουν ανασφάλιστοι (ασφαλίζονται μόνο για την περίπτωση ατυχήματος).

10. Προτείνεται η “εγκατάσταση του Νηπιαγωγείου ή του Παιδικού Κέντρου να είναι σαφώς διακριτή από το χώρο εγκατάστασης και λειτουργίας του γειτονικού σχολείου”, ώστε να “προφυλαχθεί το Νηπιαγωγείο από τον κίνδυνο της σχολειοποίησής του”. Και η πρόταση αυτή συνηγορεί σ’ αυτά που τους καταμαρτυρούμε παραπάνω, σχετικά με το ρόλο του Νηπιαγωγείου και στο αν θεωρείται, από αυτούς, αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μια άλλη πλευρά αυτής της ίδιας λογικής είναι η λειτουργία των Νηπιαγωγείων σε τρύπες και μαγαζιά μακριά από τα Δημοτικά Σχολεία και η άρνηση του ενιαίου σχεδιασμού των κτιριακών εγκαταστάσεων του Νηπιαγωγείου – Δημοτικού (φυσικά με τις ιδιαιτερότητές του το Νηπιαγωγείο).

11. Με το επιχείρημα ότι τα πανεπιστημιακά Παιδαγωγικά Τμήματα είναι “περισσότερο σχολές γενικής μόρφωσης” ενώ οι παλιές Σχολές Νηπιαγωγών προετοίμαζαν καλύτερα Νηπιαγωγούς, υπάρχει σαφής μετατόπιση προς τη πλευρά της στενής ειδίκευσης, παρά τα μεγάλα λόγια που λέγονται για γενική μόρφωση και πλατύ στέρεο υπόβαθρο γενικών γνώσεων. Το θέμα αυτό εισάγει ένα πολύ μεγάλο ζήτημα: Το ζήτημα το τι επιστήμονες εκπαιδευτικούς θέλουμε; Το ζήτημα αν η πρώιμη ειδίκευση, σ’ όλη τη διάρκεια των πανεπιστημιακών σπουδών φτιάχνει επιστήμονες που μπορούν να κατανοήσουν όλο το εύρος της παιδαγωγικής επιστήμης και ν’ αντιμετωπίσουν όλες τις εξελίξεις της αστικής παιδαγωγικής ή “μερικούς”, απόλυτα εξειδικευμένους ανθρώπους με στενό ορίζοντα. Είναι άλλο πράγμα να κάνει κανείς κριτική και πολεμική στο τάδε ή στο δείνα ζήτημα του περιεχομένου των πανεπιστημιακών σπουδών ή και στο σύνολό του, στην κατεύθυνση που περιγράψαμε του ολικού επιστήμονα, και άλλο να ζητά στενή ειδίκευση και μάλιστα για να αποτρέψει, όπως διατείνεται το κείμενο της ΕΣΑΚ-ΔΕΕ, “την αποδέσμευση των σπουδών από τα επαγγελματικά δικαιώματα”. Αλλά αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα, που μας οδηγεί, αν το δεχτούμε έτσι όπως λέει η ΕΣΑΚ-ΔΕΕ, στην αποδοχή του “κλειστού αριθμού εισακτέων”, στην αποδοχή της στενότατης σύνδεσης των σπουδών με τις περιστασιακές ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς, ενώ εμείς θα πρέπει να προβάλλουμε ένα και μόνο προωθητικό αίτημα: ΜΟΡΦΩΣΗ και ΔΟΥΛΕΙΑ για ΟΛΟΥΣ.

Δεν αμφιβάλουμε καθόλου ότι το ΠΑΜΕ θα επαναφέρει, με ρετουσαρισμένες ίσως τις πλευρές που βγάζουν μάτι, τις ίδιες θέσεις στην 81η Γ.Σ. της ΔΟΕ.

Χρέος δικό μας είναι να υπερασπιστούμε το Νηπιαγωγείο ως αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης.

Καίτη Περάκη